Ideologie en organisatie. Over de crewtocratie

Honderden foto’s van klussers en bezoekers die samen een plek aan het maken zijn. Al die vorderingen komen natuurlijk ergens vandaan. Wat bezielt mensen om vrijwillig te klussen, eten te koken, af te wassen, blogs te maken, plantenbakken te bouwen en muren te verven? Hoe worden taken verdeeld en gecoördineerd? En wat voor conflicten brengt dat met zich mee?

Bij de meeste organisaties worden mensen gecompenseerd met geld en gedwongen met autoriteit maar beide zijn op de Valreep afwezig. Hoe krijg je dingen voor elkaar in een ruimte waar iedereen actief is op basis van vrijwillige inzet? Onze productiviteit rust denk ik op twee pijlers.

Ten eerste is er een arbeidsdeling die zich organisch heeft ontwikkeld. Mensen werken aan wat zij belangrijk of leuk vinden. Er zijn inmiddels een stuk of twintig crews die zich bezighouden met onderwerpen als transport, financiën en landscaping of met bepaalde ruimtes. De crews maken hun plannen en nemen beslissingen die worden teruggekoppeld naar het collectief. Zo zorgen we ervoor dat de crews precies doen waar ze in geloven en waar ze kennis over hebben maar dat het collectief wel de kans heeft om bij te sturen waar nodig. Coördinatie komt organisch tot stand doordat de crews overlappen. Soms gaat dat mis (het toekomstige riool loopt bijvoorbeeld onder het net gebouwde kippenhok) maar het gaat veel vaker goed: mensen doen waar ze goed in zijn en zin in hebben en ze kunnen dat ook op hun eigen manier vormgeven. Als er conflicten ontstaan rond beslissingen is dat omdat mensen invloed willen hebben zonder verantwoordelijkheid te dragen. Ons tot nu toe enige probleem met iemand uit de buurt kwam hieruit voort. Een vrouw uit de buurt mengde zich gesprekken en beslissingen op het moment en de manier die haar uitkwam. Toen iemand op een gegeven moment wegliep op het moment dat ze zich weer mengde in een conversatie vatte ze dat op als diepe belediging. Ze dreigde dat ze ons weg zou krijgen als ze haar zin niet zou krijgen. Jammer van het conflict, maar ego en chantage zijn geen goede basis voor samenwerking.

Ten tweede is er een weid verbreid gevoel dat we bezig zijn met een collectief project. We willen eraan werken omdat het onze plek wordt, niet omdat het mijn of jouw plek wordt. Er is altijd de dreiging dat mensen ruimtes voor zichzelf gaan claimen of op een andere manier dingen naar zich toetrekken. Zo bezien komt het ook goed uit dat we nog niet in het pand kunnen verblijven – een run op ruimtes is zo uitgesloten en niemand verwacht meer uit dit project te krijgen dan de voldoening van het project zelf. Als er conflicten ontstaan, is dat wanneer mensen hun eigen driften opdringen aan anderen onder het mom van vrijheid. Ons tot nog toe enige interne conflict ontstond toen een iemand zijn eigen idee van vrijheid wilde uitleven dat erop neerkwam dat hij deed en nam waar hij zin in had, vooral wanneer hij dronken was. Na verschillende conflicten over drank en hygeniëne is hij uiteindelijk vertrokken maar er blijft telkens een dreiging dat mensen zich verliezen het voorbereiden, vieren en opruimen van hun eigen feestjes.

Er komen vast nog meer en grotere conflicten maar is het echt waanzinnig om te merken hoe gemotiveerd en enthousiast mensen zijn. En hoe productief we met elkaar zijn. Door dit model van crews en een gemeenschappelijke focus worden dagelijks enorme hoeveelheden werk verzet op een coöperatieve manier en zonder oeverloze discussies of een tyranny of the majority. Sommigen proberen het een naam te geven maar de meesten hebben helemaal geen behoefte om het te benoemen.

Dat ik nu toch wel een stukje wilde schrijven over ideologie en organisatie is om ervaringen te delen en aan te geven waar conflicten kunnen ontstaan. Nu we ons ook vertegenwoordigen naar de buitenwereld toe en legaal willen worden is het onvermijdelijk dat we ook formeler worden maar het is geweldig om te zien hoe goed mensen zich kunnen organiseren zonder vooropgezet plan of autoriteit. Hopelijk kunnen we dat model vasthouden als het zover komt dat het pand wordt gelegaliseerd of aangekocht.

Comments are closed.